Zaświadczenie do obsługi klimatyzacji samochodowej nie dotyczy już wyłącznie odzysku czynnika. Według rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2025/1893 osoby wykonujące wskazane czynności przy określonych mobilnych układach klimatyzacji, pompach ciepła i urządzeniach chłodniczych muszą mieć zaświadczenie odpowiadające zakresowi pracy. Dla typowego warsztatu samochodowego kluczowe są dziś nie tylko odzysk, ale także określone prace serwisowe i naprawcze. Zakres zależy od urządzenia, czynnika i rodzaju zaświadczenia.
Od października 2025 r. podstawą unijną jest rozporządzenie 2025/1893
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/1893 zostało opublikowane 19 września 2025 r. i weszło w życie dwudziestego dnia po publikacji. Uchyliło rozporządzenie (WE) nr 307/2008, które przez lata było podstawą szkoleń związanych z odzyskiem F-gazów z klimatyzacji w niektórych pojazdach silnikowych.
Nowy akt rozszerzył zarówno katalog urządzeń mobilnych, jak i zakres wiedzy dotyczącej alternatyw dla fluorowanych gazów cieplarnianych. Dlatego starsze określenie "zaświadczenie do odzysku czynnika" nie opisuje już całego systemu kompetencji.
Zakres wymagania trzeba ustalać według czynności i rodzaju urządzenia
Samochody osobowe objęte dyrektywą 2006/40/WE
W odniesieniu do urządzeń klimatyzacyjnych w pojazdach objętych dyrektywą 2006/40/WE rozporządzenie 2025/1893 obejmuje konserwację, serwisowanie lub naprawę oraz odzysk odpowiednich czynników. Oznacza to, że warsztat nie powinien już zakładać, że zaświadczenie staje się istotne dopiero wtedy, gdy uruchamia funkcję odzysku stacji.
Cięższe pojazdy i pozostałe urządzenia mobilne mają szerszy katalog czynności
Dla ciężkich samochodów dostawczych, vanów, wybranych maszyn mobilnych, pociągów, metra i tramwajów regulacja obejmuje także wskazane kontrole szczelności, a w zależności od urządzenia również serwis, naprawę i odzysk. Dlatego nazwa kursu nie wystarcza do oceny, czy dokument pasuje do usług wykonywanych w warsztacie.
M1, M2, M3 i M4 nie oznaczają tego samego zakresu
| Rodzaj | Zakres w uproszczeniu | Najważniejsze ograniczenie |
|---|---|---|
| M1 | Czynności z art. 1 lit. a-d przy F-gazach i węglowodorach | Najszerszy zakres z tej grupy dla F-gazów i węglowodorów |
| M2 | Ten sam katalog czynności przy F-gazach i węglowodorach | Wyłącznie przy użyciu automatycznej stacji odzysku i napełniania |
| M3 | Konserwacja, serwisowanie i naprawa w zakresie CO2 | Dotyczy dwutlenku węgla jako czynnika |
| M4 | Odzysk F-gazów z urządzeń wskazanych w art. 1 lit. c-d | Nie daje zakresu serwisowo-naprawczego M1/M2 |
W praktyce mechanik powinien sprawdzić nie tylko, czy ma "zaświadczenie klimatyzacyjne", lecz jaki typ i jakie czynności są na nim wskazane. To samo dotyczy pracodawcy przypisującego zakres obowiązków.
Stare zaświadczenie 307/2008 nie powinno być traktowane jako dokument bezterminowo zamykający temat
Rozporządzenie 2025/1893 przewiduje aktualizację wiedzy i umiejętności posiadaczy zaświadczeń wydanych na podstawie 307/2008 do poziomu wymaganego dla M1, M2 albo M4. Równolegle art. 10 ust. 9 rozporządzenia (UE) 2024/573 wymaga systemu kursów przypominających lub oceny kompetencji co najmniej raz na 7 lat, a osoby posiadające wcześniejsze dokumenty mają przejść pierwszy taki proces najpóźniej do 12 marca 2029 r.
To istotna zmiana dla warsztatów, które od lat opierają obsadę stanowiska na starych dokumentach. Sam fakt, że zaświadczenie zostało kiedyś wydane, nie zwalnia z obowiązku śledzenia zasad aktualizacji kompetencji.
Polskie strony urzędowe trzeba czytać razem z aktualnym prawem UE
UDT nadal udostępnia informacje o krajowym systemie jednostek szkolących i rejestrach, a część opisów proceduralnych odwołuje się do rozporządzenia 307/2008 oraz krajowych przepisów wykonawczych. Jednocześnie baza przepisów UDT wskazuje już rozporządzenie 2025/1893 jako akt, który uchylił 307/2008.
Dla warsztatu oznacza to prostą zasadę: przed zakupem szkolenia trzeba sprawdzić aktualny rejestr jednostki, podstawę prawną programu i dokładny zakres wydawanego dokumentu. Przy rozbieżności między starym opisem strony a nowym aktem UE nie należy opierać decyzji wyłącznie na marketingowej nazwie kursu.
Zaświadczenie formalne i kompetencja diagnostyczna to dwie różne rzeczy
Dokument szkoleniowy nie zastępuje umiejętności diagnozowania klimatyzacji. Mechanik nadal musi rozumieć obieg czynnika, temperatury, przepływ powietrza, ciśnienia, sterowanie sprężarką, pracę wentylatorów i zasady bezpiecznego postępowania z konkretnym czynnikiem. Techniczną ścieżkę wejścia opisuje materiał o serwisie i diagnostyce klimatyzacji samochodowej.
Przy organizacji stanowiska pozostają też ogólne wymagania BHP w warsztacie samochodowym. Czynniki mogą być łatwopalne, toksyczne albo pracować pod wysokim ciśnieniem, więc wyposażenie i procedura muszą odpowiadać rzeczywistemu układowi.